Aandacht voor Financiële Gezondheid

Pensioen is écht een zorg voor nu

Op dinsdag 6 november wordt het startschot gelost voor de Pensioendriedaagse 2018. Tijd om stil te staan bij de voorziening waarvoor Nederland zo vaak internationaal wordt geroemd: het pensioen. Niet zomaar stilstaan en dan weer over tot de orde van de dag, nee, écht even aan onze toekomst denken. Want zo zeker is dat mooie Nederlandse pensioen niet meer. Een optelsom van maatschappelijke en politieke ontwikkelingen zet het pensioen voor ons allemaal op de tocht.

Pensioen is niet langer een zorg voor later. Later is echt te laat, het pensioen is een zorg van nu. Drie grote maatschappelijke en politieke ontwikkelingen maken het pensioen voor vrijwel alle Nederlanders tot een onzekere kwestie. Ik som ze graag even op:

“Veertigers en vijftigers hebben een grote kans dat ze tot hun 70e moeten doorwerken.”

1. De groeiende onbetaalbaarheid
Dat onze collectieve oudedagsvoorzieningen zo langzamerhand niet meer zijn op te brengen, is al langer bekend. Door het omslagstelsel moeten de werkenden de AOW opbrengen voor de gepensioneerden – een steeds kostbaardere zaak nu het aantal gepensioneerden stijgt en ook nog veel langer leeft. Het besluit om de AOW-leeftijd stapje voor stapje te laten stijgen is al genomen. De kans is groot dat die straks nóg verder stijgt als de levensverwachting als maatstaf wordt genomen. Veertigers en vijftigers hebben een grote kans dat ze tot hun 70e moeten doorwerken. En hoe lang twintigers en dertigers het straks moeten volhouden – wie het weet mag het zeggen!

Maar ook het pensioen dat mensen boven op de AOW ontvangen, staat onder zware druk. Veel gepensioneerden zijn er de afgelopen jaren in koopkracht al fors op achteruit gegaan, zo becijferde het Nibud onlangs. Door tegenvallende beursresultaten en de lage rente worden de meeste aanvullende pensioenen namelijk al jaren niet meer geïndexeerd. Ook is de eindloonregeling allang vervangen door een middelloonregeling. Dat betekent voor veel Nederlanders die straks met pensioen gaan een lagere uitkering, ook al hebben ze jarenlang keurig gespaard via hun werkgever.

“Wie van flexcontract naar flexcontract hopt, heeft eigenlijk dezelfde uitdaging als de zzp’er: je moet het zelf regelen.” 

2. De flexibele arbeidsmarkt
Als je tenminste nog voor een werkgever kiest… Onze arbeidsmarkt is in snel tempo geflexibiliseerd. Vaste contracten verdwijnen, waarna het gat wordt opgevuld door zzp’ers. Daarvan zijn er in Nederland inmiddels meer dan 1 miljoen. Zij bouwen als ondernemers niet automatisch een pensioen op, maar moeten het zelf regelen. Als je nagaat dat een aanzienlijk deel van de zzp’ers nauwelijks genoeg verdient om elke dag rond te komen, dan mag duidelijk zijn dat er weinig overblijft om van te sparen voor later.
Daarnaast zijn in veel branches vaste banen ingeruild voor (een opvolging van) tijdelijke contracten, nulurencontracten en parttime-banen. Wel een werkgever dus, maar niet vanzelf een pensioen. Met tijdelijke contracten verloopt je pensioenopbouw gefragmenteerd, waardoor je straks mogelijk minder krijgt dan waarop je had gerekend. En wie van flexcontract naar flexcontract hopt, heeft eigenlijk dezelfde uitdaging als de zzp’er: je moet het zelf regelen.

“Het ‘nieuwe normaal’ wordt een verwacht pensioenbedrag zonder garanties.”

3. Het komende pensioenakkoord
De eerste twee ontwikkelingen knagen al behoorlijk aan de zekerheid en hoogte van het pensioen. Maar als het pensioenakkoord erdoor komt, verdwijnen ook de laatste garanties. De collectieve pensioenvoorziening met gegarandeerde uitkering – ooit de gewoonste zaak van de wereld – komt te vervallen. Het ‘nieuwe normaal’ wordt een verwacht bedrag zonder garanties. Wie zeker wil zijn, kan zich dus maar beter bijverzekeren of extra geld opzijzetten.
Vrijwel elke Nederlander gaat straks het effect van deze maatschappelijke en politieke optelsom voelen. De zzp’er, flexwerker en parttimer nog iets meer, maar ook mensen met een vaste baan ontkomen er niet aan. Een goed pensioen wordt je eigen verantwoordelijkheid.

Dat maakt het pensioen deze keer écht een kwestie van nu. Goed dus om tijdens de Pensioendriedaagse bij je pensioen stil te staan, nog beter is het om meteen daarna te beginnen met plannen voor later. Want met een goede financiële planning bescherm je je tegen de verrassingen die de toekomst voor je in petto heeft. En dat je pensioen lager uitvalt als je nu niets doet, is niet eens een verrassing meer.

Rob van den Aker
Voorzitter Bestuur FFP

Pensioen is écht een zorg voor nu